Fotoğraflar kimi zaman çekildiği dönemin ruhunu yansıtırken kimi
zamanda bir olayın en etkili belgesi ve simgesi haline gelebiliyor.
İşte bu yazıda şimdiye kadar çekilmiş ve simge haline gelmiş en etkili 12 fotoğrafı ve hikayelerini göstermek istiyorum. Lafı fazla uzatmadan birincisiyle başlıyorum.
Timothy H. O’Sullivan – Gettysburg Muharebesi

Gettysburg Muharebesi
Bu fotoğraf,
Amerikan İç Savaşının en kanlılarından biri olan Gettysburg Muharebesiyle simgeleşmiş bir an olmuştur. Fotoğrafçı
Timothy H. O’Sullivan'in
savaş alanında çekip belgelediği bu fotoğraf büyük sansasyon
yaratmıştır. Birçok kişi için iç savaşın ne kadar büyük boyutlarda
olduğunu görmelerini sağlayan en gerçek belgeydi. Buna rağmen savaştan
tam 40 yıl sonra büyük kitlelere ulaşmış ve hakketiği değeri
görmemiştir. Fotoğraf müttefik askerlerinin savaş alanındaki ölü
bedenlerini ve savaşın etkilerini gösterir. Ve bu enstantaneyle
fotoğraf tarihindeki ölümsüz eserlerin arasında yerini almıştır.
Lawrence Beitler – Linç

Linç
Lawrence Beitler'in 7 Ağustos 1930'da çektiği fotoğraf
Thomas Shipp ve Abram Smith'in
linç edilişini gösteriyor. Thomas Shipp ve Abram Smith bir önceki gece
beyaz bir işçiyi soyup, öldürdükten sonra kız arkadaşına tecavüz
etmekten yakalanan iki Afrika kökenli Amerikalıdır. Yakalandıkları gün
tutuldukları hapishaneyi basan büyük bir kalabalık hapishaneyi
balyozlarla yıkarak bu iki kişiyi kaçırmış, dövmüş ve sonunda
asmışlardır. Polis de linç yapanlarla işbirliği içinde bulunmuştur.
Hapishanede olan üçüncü kişi olayla ilgisiz olduğundan kaçmasına izin
verilmiştir. Fotoğraf kısa zamanda binlerce kopya satmıştır. Öyle ki
Beitler, 10 gün boyunca gece gündüz çoğaltma işiyle uğraşmıştır.
Böylece o yıllardaki sıradan bir linçin en iyi ve en tanınmış
fotoğrafına dönüşmüştür. Şimdiyse sadece insan hakları dönemi öncesi
bir hatırlatıcı olarak görülür. Fotoğraftaki insanların ifadeleri
linçten doğan öfke ve tatmin karışımı duygularını yansıtır. Ayrıca
dönemi ve sonrasında o kadar popüler olmuştur ki birçok şair ve
şarkıcıya ilham vermiştir.
Joe Rosenthal – Iwo Jima'da Amerikan bayrağının dikilişi

Iwo Jima'da Amerikan bayrağının dikilişi
Amerikan bayrağının Iwo Jima'ya dikilişini gösteren bu fotoğraf 23 Şubat 1945 yılında Joe Rosenthal tarafından çekilmiştir.
İkinci Dünya Savaşında ,
Iwo Jima savaşı esnasında Suribachi Dağları üzerinde dikilen bayrak
savaşın sonlarını simgeliyordu. Aynı yıl Pulitzer Ödülünü kazanan tek
fotoğraf olmakla beraber Amerika'da savaşın en önemli ve en tanınmış
görüntüsüne dönüşmüştür. Ve büyük ihtimallede tüm zamanların en çok
kopyası üretilen fotoğrafına...
Alberto Korda – Che Guevara

Che Guevara
Alberto Korda'nın Marksist devrimci
Che Guevara'nın
‘Guerrillero Heroico’ yada ‘Heroic Guerrilla’ (Kahraman Gerilla)
başlığıyla bilinen fotoğrafı 20.yüzyılın sembolü haline dönüşmüştür.
Çekildiği zamanda Che'nin, La Coubre patlamasındaki kurbanların anma
töreninde olduğunu gösterir. Resim o zamanlar 31 yaşında olan haliyle
Che'nin güçlü kişiliğini ve görüntüsünü yanısıtır. Günümüzde bu resim
tişörtlerin, dövmelerin, duvarların üzerinde vb. dünyanın her yerinde
her şekliyle olan bir popüler kültür simgesine dönüşmüştür. En çok
yeniden çoğaltılan ve yeniden üretilen fotoğraflardan biri olmasına
rağmen, yaşamı boyunca komünist düşünce ve Küba devrimini savunan biri
olarak Che, resim için hiç bir hak talep etmemiştir. Resmin haklarının
kimin adına olduğu hala tartışılmaktadır. Yine de 20.yüzyılın en
simgesel fotoğraflarından biridir.
Eddie Adams – Nguyễn Ngọc Loan'ın Nguyễn Văn Lém'i infazı

Nguyễn Ngọc Loan'ın Nguyễn Văn Lém'i infazı
20. ve 21. yüzyılın en önemli fotoğraflarını çeken fotoğrafçılara çalışmaları
Pulitzer Ödülünü kazandırmıştır
ve bu fotoğrafta onlardan biridir. Ünlülerin portre çekimleri ve
başarılı bir gazete fotoğrafçısı olarak bilinen Eddie Adams 13 yıl
boyunca savaşlarda bulunmuş ve çekim yapmıştır. Buna rağmen en çok
bilinen eseri,
Vietnam Savaşı esnasında çektiği General
Nguyễn Ngọc Loan'ın Nguyễn Văn Lém'i infaz
edişinin fotoğrafıdır. Adams daha sonra General ve ailesinden
Loanlar'ın onuruna verdiği telafi edilemez zarardan dolayı kişisel
olarak özür dilemiştir.
Ay'a İniş

Ay'a İniş
Büyük olasılıkla tarihte en çok konuşulan, en çok tartışılan fotoğraf olan
Ay'a İniş
aynı zamanda insan zekasının ve yaratımının en büyük becerisi olarak
görülür. Bununla birlikte kimi spekülasyonlara göre fotoğrafın tamamen
kurgu olduğu söylenir. Neden ve nasıl kurgu olduğunu söyleyen birçok
teoriye rağmen suçlamalar hala ciddi anlamda kanıtlanamamıştır. Ve
tartışmalar belli bir döngü içerisinde sürmektedir. Birçok kişi için
imkansız olarak görülen insanoğlunun Ay'a ayak basması şimdiye kadar
gerçekleştirilen en büyük başarı olarak görülür. Amerikan bayrağının
dikilmiş olması ise Amerika'nın uzay yarışında kazanan olması ve
Dünyadaki süper güç olarak anılmasına ön ayak olmuştur.
Richard Drew - Düşen Adam

Düşen Adam
''Düşen Adam'' 11 Eylül 2001 Saat 9:41:15'te New York'ta bulunan Dünya Ticaret Merkezine yapılan
terörist saldırıları
sonucu binadan atlayan adamın Richard Drew tarafından çekilen
fotoğrafıdır. Binadan atlayan adamın kim olduğu bilinmemektedir. Binada
çıkan yangın ve havasızlık sonucu son çare olarak atladığı sanılan
adamın görüntüsü bir çok kişi tarafından rahatsız edici bulunmuştur.
Ancak bu resmin yanıltıcılığından olması muhtemel. Nitekim fotoğrafta
görüldüğü üzere adam dümdüz aşağı doğru düşmektedir. Bu çekilmiş birkaç
fotoğraftan sadece biridir. Diğer çekilen fotoğraflar da göze
alındığında adamın kontrolsüz bir şekilde düştüğü görülmektedir.
Huynh Cong Ut – Napalm Saldırısı

Napalm Saldırısı
Korkmuş
ve çıplak halde fotoğrafçı Nick Ut'a koşan kızın görüntüsü dehşet
verici Vietnam Savaşı'nın sembollerinden biri haline gelmiştir.
Fotoğraf Viet-Nam'daki Trang Bang köyüne yapılan Amerikan bombardımanı
sırasında çekilmiştir. Bu fotoğrafın Vietnam'daki savaşın bitmesine ve
1970'lerdeki barış hareketlerine katkı sağladığı söylenir.
Stanley J. Forman – Marlborough Sokağındaki Yangın

Marlborough Sokağındaki Yangın
Stanley J. Forman, 22 Temmuz 1975 yılında bu korkunç görüntüyü Boston
Haber'de çalışırken çekmiştir. Forman, Malborough Sokağında olduğu
söylenen yangına giden arabanın arka tarafına tırmanmıştır. Fotoğrafta
itfaiye ekibi olay yerine vardığında küçük kız ve genç kadın aşağı
düşmektedir. Kadın o anda ölmüş, genç kız ise hayatta kalmıştır. Bu
fotoğraf Forman'a Pulitzer kazandırmış ve Boston ve çevre şehirleri
daha eğitici yangın güvenliği kanunlarının çıkarılması açısından
faydalı olmuştur.
Tank Adam - Jeff Widener

Tank Adam
Sık
sık tarihteki en simgesel fotoğraf olduğu var sayılan , ''Tank Adam''
veya ''Meçhul Asi'' bir cesaret ve meydan okuma örneği olmasının yanı
sıra en yaygın şöhrete sahip adsız kahraman olarak görülmüştür. 5
Haziran 1989 yılında Beijing'in Tiananmen meydanındaki protestolar
sırasında çekilmiştir. 20. yüzyılın en ünlü fotoğraflarından biri
olmakla beraber Soğuk Savaş sonrası dönemin simgesi haline gelmiştir. 4
kişi fotoğrafın haklarını almak için talepte bulunmuş ancak onlarca
yeniden düzenlenen fotoğrafın en ünlüsü Jeff Widener adına olmuştur.
Mike Wells – Uganda

Uganda
Bu
son derece hüzünlü resimde Uganda'daki küçük bir çocuk misyonerin elini
tutmaktadır. Fotoğraf 3.dünya ülkeleriyle, gelişmiş ülkelerin
arasındaki derin uçurumu yalın bir tezatlıkla gösterir. Fotoğrafçı Mike
Wells, resmi Afrika'daki açlığın boyutlarını gösterme amacıyla
çekmiştir. Fotoğrafı bir dergi için çekmiş ve basılmadan 5 ay devam
ettikten sonra, Wells bu fotoğrafla yarışmaya girmek istemiş ancak
sonra açlıktan ölmek üzere olan bir çoçuğun fotoğrafıyla yarışmaya
girmeye karşı olduğunu belirtmiş ve vazgeçmiştir.
Kevin Carter - Akbaba

Akbaba
Bu
şok edici fotoğraf açlıktan ölmek üzere olan Sudanlı küçük bir kız
çoçuğunu bekleyen akbabayı gösterir. Bu korkunç görüntü Afrika'da
fakirliğin ve açlığın ne derece ciddi durumda olduğunu gösterir.
Fotoğrafçı, Kevin Carter bu fotoğrafıyla Pulitzer Ödülü kazanmıştır.
Çocuğa yardım etmek yerine, fotoğrafı çekip oradan gitmekle eleştirilen
Carter 3 ay sonra intihar ederek hayatına son vermiştir.
İngilizceden çevirdiğim kaynak